Ruimte voor wonen en sport, met bewust veel aandacht voor de natuur

‘Ontwikkel een natuurinclusief plan voor een dorpsuitbreiding met zowel woningen als sportfaciliteiten.’ Met die opgave van Synchroon ging ECHO Urban Design in 2019 aan de slag met de stedenbouwkundige opzet en landschappelijke inrichting van De Swanladriehoek

In 2022 leverde ECHO het stedenbouwkundige plan op, gevolgd door het inrichtingsplan voor de openbare ruimte. Hoe kwam het ontwerp tot stand? Wat is kenmerkend? En hoe draagt het bij aan de ambities van Synchroon op het gebied van groen wonen?

We bespreken het met landschapsarchitect Abel Coenen en projectleider en stedenbouwkundig ontwerper Wesley den Herder. Beiden zijn namens ECHO betrokken bij de ontwikkeling van De Swanladriehoek.

: Abel: “Dat was nog in een heel vroeg stadium van het project. Synchroon had een overeenkomst met de eigenaar van de kavel om daar een woongebied te ontwikkelen. Zij vroegen ons om mee te denken over de mogelijkheden in dit gebied. Welke identiteit geven we het? Hoe sluiten we aan op de bestaande dorpsrand? Hoeveel woningen mogen er gebouwd worden? En hoe integreren we natuur, sport en recreatie? Samen met Synchroon, de gemeente en omwonenden verkenden we wat voor woonbuurt er het beste zou passen. Onze conclusie? Geen standaard straten, maar kleinschalige woonbuurten als groene kamers. We willen dat elke bewoner prettig in het gebied verblijft, in directe verbinding met de natuur. Vanuit je voordeur stap je zo het groen in. Parkeerplaatsen voor de auto hebben we bewust aan de achterzijde van de woningen gesitueerd.”
: Wesley: “Dit is een belangrijke fase in het ontwerpproces. Bij ons is dit altijd een integraal proces, waarin we zowel het stedenbouwkundige als het landschappelijke aspect meenemen. Voor de visie van De Swanladriehoek lieten we ons inspireren door de kwaliteiten van de nabije omgeving. Qua belijning haakten we aan de oostkant van het gebied aan op de Knibbelweg en aan de westkant op de geometrie van de polderverkaveling. Die twee belijningen brachten we het woongebied in, om ze in het midden samen te brengen door middel van een groene as: het centrale park.” Abel: “Een andere kwaliteit die we aan het gebied toevoegden, is de landschappelijke omgeving. De pittoreske paden, het water, de grote bomen en het vele groen passen naadloos in onze visie op een prettige woon- en verblijfsomgeving.
: Wesley: “Je wordt van zuid naar noord meegenomen van een dorpse inrichting met relatief veel bebouwing en gearrangeerd groen, naar een steeds natuurlijkere omgeving waar je fijn kunt recreëren. Het centrale park fungeert hierin als overgangsgebied. Aan de noordkant van dit park worden de sportvelden ingericht. Deze velden liggen ver genoeg van de woningen om overlast te beperken, maar zijn wel bij het gebied betrokken. De zogenoemde ‘Slinger’ speelt hierin een belangrijke rol. Dit fietspad loopt dwars door De Swanladriehoek en vormt een veilige, aantrekkelijke route tussen het sportpark en de woonbuurten. Aan de zuidkant is dit echt een fietspad. Meer richting het sportpark wordt het meer een ‘shared space’ voor fietsers en voetgangers.”
: Abel: “Het park is in meerdere opzichten een belangrijke drager van het gebied, met als terugkerend thema: een evenwichtige balans tussen mens en natuur. Het park begint bij de rotonde van de Swanlaweg en waaiert dan steeds meer uit richting het noorden. Mede doordat het park zo groot is, kan het meerdere identiteiten hebben. Aan de zuidkant is het kleinschalig en gecultiveerd, passend bij het dorpse karakter. Meer richting het noorden is er meer ruimte voor de natuur, met wat ruwere beplanting, water, rietoevers en dichtere bossages. Insecten, vogels, vlinders en egels gedijen hier prima. Een speciale plek in het park is de watertuin, een ongerept stukje natuur met bomen, water en zachte oevers. De watertuin is minder goed toegankelijk voor de bewoners, maar wel heel zichtbaar in het hart van de wijk. Veel woningen kijken er op uit. Ik ben trots dat dit mooie stukje natuur de ruimte krijgt. Het is fijn dat Synchroon bewust aandacht heeft voor natuur in de wijk en de belangen ervan inziet.”
: Abel: “Inderdaad. In de wijk bevindt zich veel water in de vorm van plassen. Die fungeren als waterberging en dat is, zeker in dit laaggelegen deel van Zuid-Holland, van grote waarde. Er valt steeds meer neerslag en dat moet een plek krijgen. In dit geval is dat nog een fraaie plek ook.” Wesley: “Ook in het materiaalgebruik passen we klimaatadaptieve oplossingen toe. Zo zijn de parkeervakken voorzien van waterdoorlatende halfverharding met groen.” Abel: “Wat biodiversiteit betreft, richten we bijvoorbeeld het groen in met zo veel mogelijk bomen en struiken die in de omgeving voorkomen. Denk aan populieren, wilgen, essen en hazelaars. Deze soorten maken nectar en voedingsstoffen voor de insecten en dieren die hier voorkomen. In de straten staan ook enkele andere bomen, zoals de vleugelnoot en de honingboom. Dit zijn bomen die tegen een stootje kunnen. Heesters en hagen fungeren als erfafscheidingen. Door die gevarieerde mix van bomen en struiken, met verschillende bloeiwijzen, valt er het hele jaar door wel iets te beleven in het groen.”
: Wesley: “Ja, ook weer vanuit de gedachte dat de wijk van zuid naar noord steeds natuurlijker wordt. Daar wilden we met het gevelbeeld op aansluiten. Zo zijn de gevels van de woningen aan de Swanlaweg, het wat stevigere deel van de wijk dat bovendien aansluit op de huidige dorpsrand, uitgevoerd in hout en baksteen. De woningen die meer richting het park staan, krijgen een zachtere uitstraling met houten gevels. Wanneer je straks De Swanladriehoek inrijdt, voelt het alsof je de traditionele wijk ingaat. Daarna ervaar je de overgang naar de zachtere kant van het woongebied.”
: Abel: “Waar ik erg blij mee ben, is dat de natuur veel ruimte krijgt in dit plan. Synchroon had die ruimte ook kunnen benutten voor woningen, maar doet dat bewust niet.” Wesley: “Wat ik vooral leuk vind, is dat we tot het einde van dit project betrokken blijven. We zien van dichtbij hoe onze plannen tot leven komen.”